27

Onderpresteren

  • 'Mijn dochter had een flink tegenvallende CITO-entree-score. Ik ben bang dat ze volgend jaar naar een lager niveau zal gaan dan waar wij denken dat ze op haar plek is.'
  • 'Op de basisschool ging het allemaal zo gemakkelijk voor hem, het lijkt nu wel of er zand in de motor gekomen is. De cijfers gaan achteruit, en in plaats van dat hij harder gaat werken doet hij praktisch helemaal niets meer voor school. En, hij wil niet hebben dat wij er met hem over praten, terwijl ook wij de gevolgen ervaren omdat de sfeer in huis hieronder lijdt...'
  • 'Op het oudergesprek voor onze dochter heeft de mentor aangegeven dat hij vermoedt dat ze meer kan, maar dat ze het telkens niet laat zien op het moment dat het eropaan komt. Wat kunnen we hieraan doen?

Heb jij dit soort uitspraken wel eens gehoord? Wil jij ook zo graag dat je kind met het diploma van school gaat wat het beste bij hem/haar past? Bij Helios is hierover veel kennis en ervaring in huis.

Tegenvallende schoolresultaten kunnen verschillende oorzaken hebben. Om het complex te maken: die oorzaken kunnen ook nog op elkaar inwerken.

  • Het kan zijn dat een kind gewoonweg overvraagd wordt. Dan ligt het min of meer voor de hand dat een kind afstroomt of een ander niveau krijgt voorgesteld.
  • Het kan echter ook zijn dat een kind geen effectieve en efficiënte leerstrategieën heeft. Dan kan afstromen soms wel “helpen”, maar feitelijk is het symptoombestrijding en leert het kind onder de streep dat het kennelijk “niet goed genoeg is” of dat het niet nodig is om dergelijke strategieën te ontwikkelen en te gebruiken.
  • Ook kan het zijn dat een kind (bewust of onbewust) hinder heeft van belemmerende overtuigingen, zoals “Ik kan nou eenmaal geen wiskunde!” (of om het even welk vak).
  • Het kan zijn dat er sprake is van een (al dan niet vastgestelde) leerstoornis zoals dyslexie of dyscalculie, of van een ontwikkelingsstoornis zoals AD(H)D of ASS. Dat laatste leidt vaak tot problemen op het gebied van overzicht en planning, maar omgekeerd hoeven problemen met planning, overzicht en organisatie geen diagnose ADHD op te leveren.
  • Persoonlijkheidseigenschappen als lage veerkracht, lage frustratiedrempel, weinig doorzettingsvermogen en/of discipline kunnen een rol spelen. Soms ziet het kind ook eenvoudigweg het nut niet in van het vak of het werk dat ervoor gedaan moet worden om daarvoor een voldoende te halen.

 

Meestal is het zo dat oorzaken op elkaar ingrijpen, en dat bijvoorbeeld belemmerende overtuigingen ontstaan omdat iemand met een lage veerkracht en frustratietolerantie of laag zelfbeeld een keer een onvoldoende gehaald heeft voor een vak, en dat vervolgens internaliseert als een overtuiging:”Dat ligt aan mij, ik kan dat nu eenmaal niet en ik kan er bovendien niets aan doen.

We spreken van onderpresteren als mensen gedurende langere tijd substantieel lager presteren dan op grond van hun capaciteiten zou mogen worden verwacht. Dat kan een probleem zijn, maar dat hoeft niet! Er zijn immers vele mensen die blij en tevreden zijn met het werk dat ze doen, en zodra ze meer uitdagend werk doen continu in de stress schieten. Wie dwingt hen dan toch het uitdagender werk te doen, omdat ze toevallig de cognitieve capaciteiten ervoor hebben?

Als er echt sprake is van onderpresteren kan het van belang zijn om te achterhalen wat nu feitelijk de oorzaak is (en oorzaken zijn) van de tegenvallende resultaten, zeker ruim voordat besloten wordt om toch maar af te stromen, of op een lager niveau in te stromen op het voortgezet onderwijs. Voor veel van bovengenoemde oorzaken van tegenvallende resultaten kunnen we onderzoek doen (bijvoorbeeld capaciteitenonderzoek, onderzoek naar leer- en/of ontwikkelingsstoornissen, persoonlijkheid, mate van leerachterstanden etc.) Voor een deel van de gevallen ligt het echter meer voor de hand om eerst gedurende enige tijd coaching te ervaren. Regelmatig bloeien kinderen daar zo van op, dat nader onderzoek niet meer nodig is. Dit is bijvoorbeeld vaker gebleken bij kinderen in de laatste jaren van de basisschool en dan met name in groep 8.

Coaching